خانه >> جهان >> پیشنهاد مسکو برای مذاکرات مستقیم تهران و واشنگتن

پیشنهاد مسکو برای مذاکرات مستقیم تهران و واشنگتن

جمهوری اسلامی پیشنهاد روسیه برای مذاکرات مستقیم با آمریکا با میانجیگری مسکو را رد کرد. محمود واعظی رئیس دفتر حسن روحانی روز جمعه ۱۴ شهریور ۹۹ گفت: «با آمریکایی‌ها بنیاد مذاکره نداریم» و مانند دیگر رهبران جمهوری اسلامی تکرار کرد که کاخ سفید اگر قصد مذاکره دارد «باید به برجام بازگردد.»

پیشنهاد «مذاکره مستقیم بین تهران و واشنگتن» همزمان با نشست کمیسیون مشترک برجام که سه‌شنبه یکم سپتامبر در پایتخت اتریش در سطح معاونین وزرای خارجه کشورهای باقیمانده در این توافق برگزار شد، از سوی سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه مطرح شده بود.

سرگئی لاوروف که در بنیاد دولتی روابط بین‌المللی مسکو صحبت می کرد گفته بود «مذاکرات مستقیم بین ایران و آمریکا بهترین گزینه است» که به گفته‌ی وی به دو طرف فرصت می‌دهد «شکایت‌های خود را مستقیم مطرح و پاسخ‌های خود را بدون واسطه دریافت کنند.» وزیر خارجه روسیه افزوده بود که کشورش حاضر است نقش میانجی را بین دو طرف «برای تسهیل این مذاکرات» به عهده گیرد.

چین دیگر حامی جمهوری اسلامی نیز در حاشیه نشست وین خواهان آغاز گفتگوهای جدیدی با جمهوری اسلامی برای یافتن راه حلی «برای دیگر مشکلات امنیتی منطقه شد.» تسونگ فو مدیرکل اداره کنترل تسلیحات وزارت خارجه چین که در نشست وین حضور داشت، ضمن تاکید بر لزوم حفظ برجام افزود «این توافق نمی‌تواند پاسخگوی تمام مشکلات امنیتی در خاورمیانه باشد و در این راستا ما معتقدیم که مشروط به حفظ برجام پلاتفرم دیگری برای گفتگو به وجود آید و در آن در مورد حفظ صلح و ثبات در منطقه رایزنی برای رسیدن به توافق دیگری آغاز شود.» پیشنهاد چین برای مذاکرات جدید موازی با برجام و طرح روسیه برای دیدار رو در روی تهران با واشنگتن، هیچکدام در جهت سیاست‌های کنونی جمهوری اسلامی نیستند و حکایت از انزوای آن حتا در بین حامیان‌اش دارد.

نیجر متحد جدید جمهوری اسلامی؟

البته مقامات جمهوری اسلامی تلاش دارند در سطح بین‌المللی از اختلافات در جبهه غرب نیز کمال استفاده را بکنند. تاکید عبدو آباری نماینده جمهوری نیجر و رئیس ادواری جدید شورای امنیت بر رد درخواست آمریکا برای فعال شدن ساز و کاری که با نام «مکانیسم ماشه» شهرت یافته، از سوی مقامات جمهوری اسلامی یک «پیروزی جدید» قلمداد می‌شود. بلافاصله پس از اینکه نماینده نیجر در اول سپتامبر ریاست ادواری شورای امنیت را به عهده گرفت، حسن روحانی با محمدو ایسوفو رئیس‌ جمهور این کشور آفریقایی تماس گرفت. نزدیکی جمهوری اسلامی به جمهوری نیجر فقیرترین کشور آفریقا با ۲۴ میلیون جمعیت به دوران ریاست ‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد باز می‌گردد.

احمدی‌نژاد در آخرین سال ریاست‌ جمهوری‌اش به این کشور آفریقایی که چهارمین تولید کننده اورانیوم در جهان است سفر کرده بود. در جریان این سفر گفتگوهایی برای خرید اورانیوم در دستور کار قرار گرفته بود. البته نیجر یکی از چهار کشور آفریقایی، در کنار چاد و غنا و گامبیا است که منابع امنیتی غربی معتقدند نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی توانسته در آنها گروه‌هایی را سازماندهی کند. نیروهایی که با عنوان «واحد عملیاتی ۴۰۰» در چارچوب نیروی قدس، بازوی خارجی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، فعال هستند. البته در گزارش‌هایی که در این ارتباط منتشر شده‌ به نقش دولت‌های این چهار کشور در شکل‌گیری این واحد عملیاتی تروریستی اشاره‌ای نمی‌شود.

اختلاف دو سوی آتلانتیک

جمهوری اسلامی همچنین بر روی اختلافات بین کشورهای اروپایی و آمریکا در رابطه با مسائل مختلف نیز قصد سرمایه‌گذاری دارد. روابط بین دو سوی اقیانوس آتلانتیک مدت‌هاست که روندی بحرانی را طی می‌کند. اختلافاتی در زمینه اقتصادی و سیاسی و به ویژه آنچه به عنوان «یکجانبه‌گرایی» کاخ سفید در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ از سوی اروپا نامیده می‌شود، از جمله دلایل رای ممتنع کشورهای اروپایی به پیش‌نویس قطعنامه آمریکا برای تمدید نامحدود تحریم تسلیحاتی جمهوری اسلامی بودند. تحریمی که ۱۸ اکتبر آینده پس از پنج سال به ‌پایان می‌رسد. واکنش اتحادیه اروپا به تصمیم اخیر وزارت خارجه آمریکا مبنی بر تحریم دادستان و چند عضو دیوان بین‌المللی کیفری لاهه نیز بسیار شدید بود. جوزپ بورل مقام ارشد سیاست خارجی و امنیت اروپا، تحریم قضات دیوان بین‌المللی کیفری لاهه را «اشتباهی بزرگ» خواند و افزود «ما در مقابل هر تلاشی برای ضربه زدن به این نهاد خواهیم ایستاد و از آن دفاع خواهیم کرد.»

تنش در روابط بین دو سوی آتلانتیک بدون شک بر تصمیم‌گیری‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد در قبال جمهوری اسلامی در روزها و هفته‌های آینده تاثیر خواهد گذاشت. البته اختلافات بین اروپا و آمریکا به دلایل بی‌شماری که ار ظرفیت این گزارش خارج است، تاثیری بر اقتصاد نیمه‌جان جمهوری اسلامی نخواهد داشت و راه را برای همکاری‌های اقتصادی با کشورهای اروپایی نخواهد گشود. حجم مبادلات اقتصادی بین جمهوری اسلامی و تمام کشورهای عضو اتحادیه اروپا حتا پس از امضای توافق هسته‌ای و قبل از تحریم‌های جدید آمریکا، در حدی نبوده و نمی‌تواند باشد که این کشورها ریسک تحریم نهادهای اقتصادی‌شان از سوی خزانه‌داری آمریکا را بپذیرند؛ بعلاوه اینکه نهادهای اقتصادی اروپایی توسط سرمایه خصوصی اداره می‌شوند و دولت‌ها نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های آنها ایفا نمی‌کنند.

سیاست یکی به نعل یکی به میخ فرانسه

در منطقه نیز موقعیت جمهوری اسلامی روز به روز تضعیف می‌شود. در لبنان امانوئل ماکرون در سفیر اخیرش یکی به نعل و یکی به میخ زد و ضمن انتقاد از حزب‌الله به خاطر وابستگی‌اش به جمهوری اسلامی، از حضورش در صحنه سیاسی دفاع کرد. اظهارات رئیس‌ جمهور فرانسه ولی نتوانست خشم مردم از عملکرد حسن نصرالله و شبه‌نظامیان‌اش را که بیش از پیش شدت می‌گیرد و عیان‌تر می‌شود، خاموش سازد. مخالفت معترضان با مصطفی ادیب کاندیدای حزب‌الله و متحدین‌اش برای تشکیل دولت جدید، در روزهای گذشته نیز ادامه پیدا کرد و بعید به نظر می‌رسد که در روزهای آینده کاهش یابد. رئیس‌ جمهوری فرانسه که گفته است در ماه اکتبر بار دیگر به بیروت خواهد رفت، رئیس سازمان امنیت برون‌مرزی فرانسه را به عنوان نماینده ویژه خود در لبنان منصوب کرد. برنارد اِمیه البته از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۷ به عنوان سفیر فرانسه در لبنان حضور داشت.

اگر امانوئل ماکرون با حضور حزب‌الله در دولت آینده مشکلی ندارد و کمک‌های مالی برای بازسازی بیروت را تنها مشروط به تشکیل دولت جدید و آغاز اصلاحات سیاسی و مبارزه با فساد کرده است، دیوید شنکر نماینده اعزامی دولت آمریکا به بیروت، ادامه کمک‌های مالی به لبنان و به ویژه کمک‌های تسلیحاتی به ارتش این کشور را مشروط به عدم حضور حزب‌الله در دولت آینده کرده است. برخلاف فرانسه که حزب‌الله را «عضوی از سیستم سیاسی انتخابی در لبنان» می‌داند، آمریکا هر دو شاخه این گروه، چه سیاسی و چه نظامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده است.

«پیمان ابراهیم» ادامه دارد

رئیس‌ جمهوری فرانسه که پس از دیدار اخیرش از بیروت در دومین سفرش به لبنان در کمتر از یک ماه راهی بغداد شد، در این کشور نیز پس از ملاقات با مقامات عراقی اعلام کرد چالش‌های مهم عراق ادامه حضور داعش و دخالت نیروهای خارجی است. اگرچه امانوئل ماکرون نامی از هیچ کشوری نبرد، ولی منایع عراقی می‌گویند که منظور وی جمهوری اسلامی است که هم از طریق گروه‌های نیابتی حضور نظامی دارد و هم اکثریت پارلمان این کشور را کنترل می‌کند. در عراق نیز مصطفی الکاظمی، هر چند روز یکبار با اتخاد تصمیم جدیدی فشار بر گروه‌های شبه‌نظامی تحت حمایت جمهوری اسلامی را تشدید می‌کند. آخرین تصمیم نخست ‌وزیر عراق ممنوعیت برافراشتن پرچمی غیر از پرچم عراق بر سردر ساختمان‌هایی است که تحت حمایت مالی دولت قرار دارند. شبه‌نظامیان حشدالشعبی همه بر اساس مصوبه پارلمان حقوق ماهیانه خود را از خزانه دولت دریافت می‌کنند.

آنسوتر، با اولین پرواز مستقیم شرکت هواپیمائی آل‌آل از تل‌آویو به ابوظبی، که از حریم هوایی پادشاهی سعودی نیز اجازه عبور یافت، گام دیگری در جهت برقراری مناسبات بین کشورهای عربی و اسرائیل برداشته شد. در خاتمه بازدید هیات اسرائیلی از امارات متحده عربی، در بیانیه‌ای که امضای آمریکا نیز در زیر آن دیده می‌شود، از تشکیلات خودگردان فلسطین خواسته می‌شود به میز مذاکره با اسرائیل برای دستیابی به توافقی برای صلح بازگردد. البته تا این لحظه حکومت خودگردان فلسطین این دعوت را رد کرده و به نوبه خود از دیگر کشورهای عرب خواسته است که قدم در راهی که امارات متحده عربی گذاشته است نگذارند. «پیمان ابراهیم» پس از مدت‌ها گروه‌های فلسطینی را دور یک میز مجازی نشاند. در این نشست فتح، حماس، جهاد اسلامی و چند گروه دیگر حضور داشتند که قرار شد این مذاکرات را برای حل اختلافات موجود در هفته‌های آینده ادامه دهند. این نشست با وساطت حزب‌الله لبنان و حمایت جمهوری اسلامی با هدف احیای «محور مقاومت» که رو به اضمحلال است برگزار شد. این در حالیست که علاوه بر پادشاهی عربستان اعلام شد که امیرنشین بحرین نیز اجازه‌ی پروازهای بین اسرائیل و امارات را از حریم هوائی خود می‌دهد و همچنین صحبت‌هایی از مذاکرات حماس و اسرائیل نیز به گوش می‌رسد.