خانه >> World >> جشنواره تئاتر فجر: اجرای خون هملت و توقیف ‘روز عقیم’

جشنواره تئاتر فجر: اجرای خون هملت و توقیف ‘روز عقیم’

چراغ سى و ششمین دوره از “جشنواره ى جشنواره ها”، جشنواره “تئاتر فجر” را گروه بزرگى از تئاتری های کشور با پیام “جشن گفت و گوى تئاتر ایران” در روز ٢٨ دى ماه روشن کردند که این روزها شاهد برگزارى آن به همراه فراز و نشیب هایش در پایتخت هستیم.

فرهاد مهندس پور، دبیر جشنواره در نخستین نشست خبرى جشنواره که در روز ٢٤ تیرماه در سالن مشاهیر مجموعه تئاتر شهر برپا شد، هدف از برگزارى این دوره از جشنواره را قدمى در راه نزدیک شدن به استانداردهاى فستیوال هاى بین المللى اعلام کرد؛ چرا که به عقیده او جشنواره تئاتر فجر یکى از جشنواره هاى بزرگ بین المللى و مهم در تئاتر دنیا است.

جشنواره امسال با اعمال تغییراتى نسبت به دوره هاى پیشین، در برگیرنده بخش هایى ست از جمله مرور تئاتر ایران، تئاتر ملل، میهمان، خارج از صحنه، مسابقه تئاتر ایران، مسابقه تئاتر بین الملل، پوستر، هویت بصرى و مسابقه عکس، به علاوه فجر و جایزه ادبیات نمایشى.

همچنین در این جشنواره ایران میزبان گروه هاى نمایشى از کشورهایى چون آلمان، ایتالیا، فرانسه، بلژیک، سوئیس، ترکیه، برزیل، یونان، گرجستان و عراق است.
جشنواره اى دموکرات

چشمگیرترین تحول در شکل برگزارى فجر سى و ششم شاید تغییر در نحوه انتخاب آثار شرکت کننده در جشنواره باشد.

به این طریق که براى نخستین بار انتخاب آثار بخش مرور تئاتر ایران، با همکارى گروهى ٧٠ نفره از کارشناسان و هنرمندان ایرانى امتیازدهى و گزینش شد.

برگزارکنندگان امسال جشنواره، دلیل این شیوه را نیاز به راى گروهى بزرگتر از دبیرخانه جشنواره یا به عبارتى بخشى از دولت، و واگذارى حق انتخاب آثار تئاترى به خود جامعه تئاتریان اعلام کردند.

ساز و کار این شیوه انتخابى بدین گونه بود که گروهى ٧٠ نفره و متنوع از کارگردانان، بازیگران، طراحان، منتقدان، روزنامه نگاران و دانشجویان تئاتر دفترچه اى را از سوى دبیرخانه جشنواره دریافت کردند که در آن نام، مشخصات دقیق و تصاویر تئاترها درج شده بود و هرفرد مى بایست از یک تا هفت ستاره به هر نمایش امتیاز دهد.

نکته جالب این است که در فهرست نام هاى این هیات، دو چهره سیاسى نیز به چشم مى خورد.

على اصغر دشتى قائم مقام دبیر جشنواره در نشست پرسش و پاسخ روز ١٧ دى در سالن کنفرانس مجموعه تئاتر شهر گفت: “جامعه تئاتری سال‌های سال خرده گرفته که چرا چهره‌های سیاسی از تماشای تئاتر پرهیز می‌کنند. نمایندگان مجلس و افراد کمیسیون فرهنگی مجلس چرا در طول سال تئاتر نمی‌بینند. ما در بررسی کارشناسان فکر کردیم با دو پارامتر پیش رویم که آیا در بین کسانی که به سیاست مربوط هستند افرادی وجود دارند که به تماشای دائمی تئاتر بنشینند و دوم آنکه آیا می‌توانیم افرادی را داشته باشیم که به تماشای تئاتر بروند اما خارج از قدرت باشند. در این بین متوجه شدیم دو چهره سیاسی انتخاب شده یعنی محمدعلی آهنگران و محمدعلی ابطحی آمار قابل توجهی از تئاتر دارند به طوری که یکی ۱۵ اثر و دیگری ۱۱ نمایش را به تماشا نشسته بودند.”

برگزارکنندگان جشنواره عقیده دارند این شیوه از گزینش آثار، دموکرات ترین راه براى انتخاب بوده، چرا که وقتى پنج نفر، پنج اثر را مى بینند، نمایش از زاویه نگاه هاى متنوعى بررسى مى شود.

توقیف و انصراف

“روز عقیم” که تابستان امسال اجراهاى عمومى موفقى را در تئاتر باران پشت سر گذاشته بود، و در میان ٣٩ نمایشى بود که توسط همین گروه هفتاد نفره براى شرکت در بخش مرور تئاتر ایران انتخاب شده بود، در روز یکم بهمن، یعنى تنها یک شب پیش از اجرا در جشنواره، به دستور شوراى نظارت و ارزشیابى از رفتن به روى صحنه باز ماند.

آغاز ماجرا شاید آنجا بود که تنها ١٨ روز پیش از آغاز به کار جشنواره، “حسین کیانى” نویسنده و کارگردان این نمایش در استعفانامه اى ، به دبیر جشنواره اعلام کرد که توسط نهادى غیر فرهنگى و خارج از مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى – نهادى که اسم آن به کیانى گفته نشده- از اجرا بر صحنه منع شده است. در نامه اى که کیانى دریافت کرده، ذکر شده نمایش روز عقیم حق اجرا در جشنواره فجر را ندارد.

در مقابل اما فرهاد مهندس پور در نامه اى سرگشاده خطاب به کیانى، که متن آن در خبرگزارى ایلنا منتشر شده، خواهان اجراى این نمایش در جشنواره شد.

در متن نامه آمده بود”ما در کشورى زندگى مى کنیم که قانون در آن حکمفرماست، و به احترام گروه کارشناسان هفتاد نفره تئاتر تهران، که با همکارى شان بى چشم داشت به ما آموختند که در اعتلاى فرهنگ باید بر مشارکت همگانى افزود، مى خواهم از تو خواهش کنم نمایش ات را در جشنواره اجرا کنى براى اینکه ببیاموزیم تئاتر با حذف میانه اى ندارد و همه باید با هم و در جامعه باشیم.”

ماجراى توقیف نمایش روز عقیم اما تنها به همین واقعه ختم نشده و منجر به واکنش اعتراض آمیز دیگر هنرمندان شد.

محمد مساوات، سرپرست گروه تئاتر رادیکال ١٤ و نویسنده و کارگردان نمایش “این یک پیپ نیست” به دبیر جشنواره نوشت: “در پس توقیف نمایش روز عقیم، به طور رسمى از حضور در بخش مسابقه بین الملل جشنواره و داورى نمایش این یک پیپ نیست انصراف مى دهم.”

مساوات همچنین در صفحه اینستاگرام خود گفت” دبیر جشنواره به طور رسمى و رسانه اى این سوگ واره منحوس به گردشِ دیگران را متوقف کرده و همگان اعم از کارگردان و بازیگر و سایرین از ادامه کار در جشنواره سر باز زنند تا تکلیف بر آن دیگران و ما و دبیرمان روشن شود.”

در فاصله چند ساعت نیز محمد عاقبتى، کارگردان تىاتر و داور بخش آف استیج جشنواره فجر، از داورى در این جشنواره انصراف داد.

او در صفحه فیس بوک و اینستاگرام خود نوشت” قرار بود جشن بزرگداشت روز گفت و گو، روز آزادى بیان و اندیشه باشد.”
خون هملت

هملت، اثر تراژیک ویلیام شکسپیر، با دراماتورژى متفاوتى از کمپانى ١٠٠ ساله تئاتر “کمرش پیله”، اثرى بود که در جشنواره امسال خیل عظیم مشتاقان نمایش را به سالن اصلى مجموعه تئاتر شهر روانه کرد.

استقبالى بى نظیر که در سه شب اجراى خود، هر شب جمعیتى بیشتر از ظرفیت خود را در سالن جاى داد و بسیارى را پشت درهاى بسته سالن نگاه داشت.

از آنجا که سه بازیگر نمایش در تمام ١٠٠ دقیقه اجرا، سطل هاى خونینى را روى هم مى پاشیدند و این خون وارد دهان آنها نیز مى شد، این پرسش از سوى مخاطبان پیش آمد که این مایع سرخ رنگِ احتمالا بى ضرر چى مى تواند باشد؛ که پاسخ را حسین طاهربخش مدیر کمیته فنى جشنواره تئاتر فجر داد. ” آب انار و لبو که گروه از آلمان به همراه خود آورده بودند و آن را با سس و آب مخلوط مى کردند”

از نکات جالب توجه دیگر راجع به این نمایش آن است که کارگردان اثر اصرار داشته است صفحه نمایش ترجمه متن اثر بر روى صحنه باشد چرا که به عقیده او با وجود انکه زبان اثر به ألمانى است اما احتیاجى به ترجمه نیست و حرکت بازیگران مهم تر از کلمات است. در نهایت اما صفحه اى ناواضح براى ترجمه متن در صحنه نصب شد.

پوستر جشنواره، همچون تیغى همیشگى در چشم تئاتری ها

پوستر جشنواره سى و ششم نیز همچون سال هاى قبل، همزمان با انتشارش حواشى و موج نارضایتى بسیارى از جامعه تئاتر را به هم اه داشت.

طرح این پوستر متشکل است از ٦ مدل از ایموجى هاى کامپیوترى که این به اعتقاد مخالفانش نه تنها ربطى به هنر نمایش نداشته بلکه به شان این هنر نیز خدشه وارد مى کند.

سیامک فیلی زاده اما در دفاع از اثر خود، به نقل از هنرآنلاین گفت: “با توجه به محور جشنواره که گفتگو است به ایده ایموجى ها رسیده و لزومى ندارد پوستر در برگیرنده همه مفاهیم تئاتر باشد. همچنین او در طراحى این پوستر، سادگى را ملاک قرار داده است.”

قباد شیوا، طراح و گرافیست مطرح ایرانى اما در واکنش به این طرح و اظهارات فنى زاده به نقل از روزنامه دنیاى اقتصاد گفت: “سادگى یک بحث است و شخصیت کار یک بحث دیگر. این ایموجى ها ابدا شخصیت تئاترى ندارند”

همچنین منوچهر اکبرلونمایشنامه نویس، پژوهشگر و کارگردان تئاتر درباره این پوستر در اینستاگرام خود نوشت: “یکى داره با ما شوخى مى کنه، مطمئنم، یکى داره با ما شوخى مى کنه”.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.