آخرین خبرها
خانه >> ایران >> میانبُرهای خامنه ای و کارگزاران نظام برای مذاکره با دولت دونالد ترامپ

میانبُرهای خامنه ای و کارگزاران نظام برای مذاکره با دولت دونالد ترامپ

جمهوری اسلامی تحت تاثیر فشارهای منطقه‎ای و بین‌المللی به کانون بحران و اختلاف تبدیل شده و جدال بر سر اینکه کدام راهکار می‎تواند به خروج نظام از این وضعیت حاد کمک کند یکی از عوامل جدال و شکاف میان مقامات تهران شده و به سطوح امنیتی نیز رسیده است.

حشمت‌الله فلاحت‎پیشه رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، ۲۷ اردیبهشت، در توییتی نوشت، «بالاترین مقامات ایران و آمریکا جنگ را رد کرده‌اند اما بازیگران ثالثی برای ویران کردن بخش بزرگی از دنیا عجله دارند. باید یک میز قرمز در عراق یا قطر از مسئولان دو طرف تشکیل شود. کار ویژه این میز مدیریت تنش است.»

پیشنهاد تشکیل «میز قرمز» که از سوی فلاحت‎پیشه مطرح شد در سال ۱۳۹۱ پیش از امضای توافق اتمی در اوج بحران میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در قالب ایجاد «خط مستقیم قرمز تلفنی» مطرح شده بود که نظامی‎ها و امنیتی‎ها در ایران با آن مخالفت کرده بودند، اما در عمل مذاکرات پنهان تهران و واشنگتن از طریق دولت‎های میانجی و لابیگران به صورت آشکار و نهان در جریان بود.

این‌بار نیز در واکنش به پیشنهاد ایجاد «میز قرمز» کیوان خسروی سخنگوی شورای‎ عالی امنیت ملی اعلام کرد سیاست‌های راهبردی نظام از سوی شورای‎ عالی امنیت ملی تعیین و ابلاغ می‌شود و اظهارات شخصی افراد حقیقی و حقوقی غیرمرتبط، تاثیری بر تصمیمات ذکرشده ندارد و فاقد وجاهت است.

فلاحت‌پیشه، ۲۸ اردیبهشت، در مصاحبه با «خانه ملت» به توضیح در مورد توییت خود پرداخت و گفت که یک «پیشنهاد شخصی بوده و افراد باید دقت داشته باشند که مدیریت تنش با مذاکره تفاوت دارد.»

او توضیح داد، شبیه چالش امروز ایران و آمریکا در دوران جنگ سرد در سطح گسترده‌تری وجود داشت، در آن زمان هم امکان مذاکره برای بهبود رابطه وجود نداشت اما ساز و کارهایی برای مدیریت تنش بین طرفین جهت برقراری خط ارتباطی و تلفنی چیده شد.

این نماینده می‎گوید، «متاسفانه بازیگران ثالثی برای افزایش چالش بین ایران و آمریکا عجله دارند در حالی که مقامات مسئول دو کشور اعلام کردند که هدفشان جنگ نیست، اما این بازیگران ثالث به شدت به دنبال راه‌اندازی جنگ و امنیتی کردن فضا هستند.»

فلاحت‌پیشه تاکید کرده، «دو طرف در این شرایط نیازمند مدیریت تنش هستند که با مذاکره متفاوت است، در مدیریت تنش دو طرف فضای بحرانی را بهبود می‌بخشند.»

به اعتقاد او عراق و قطر به دنبال افزایش تنش ایران و آمریکا نیستند و طرف‎های ایرانی و آمریکایی می‎توانند تنش را در این کشورها کنترل کنند.

دیپلماسی پارلمانی

۱۹ اردیبهشت، احمد مازنی نماینده عضو «فراکسیون امید» مجلس پیشنهاد داد که «با اجازه رهبر معظم انقلاب» پس از بررسی شورای‌ عالی امنیت ملی از طریق «دیپلماسی پارلمانی» با عناصر منطقی و معقول کنگره و مجلس نمایندگان آمریکا مذاکره شود و از کشورهای حافظ منافع ایران و آمریکا مانند سوئیس و الجزایر و همچنین از ظرفیت کشورهایی مانند عراق، چین، هند و روسیه که رابطه خوب با ما و آمریکا دارند، می‌توان بهره برد.

تبادل زندانی‎ها میان ایران و آمریکا

یکی دیگر از دریچه‎هایی که جمهوری اسلامی امیدوار بود از طریق آن بتواند با آمریکایی‎ها پای میز مذاکره بنشیند پیشنهاد «مبادله زندانی‎ها» بود. پروژه‎ای که یک سر آن وزارت خارجه و سر دیگر آن قوه قضائیه است. در گذشته هرگاه در یک مصاحبه یا نشست خارج کشور از محمدجواد ظریف در مورد وضعیت زندانی‎های دوتابعیتی ایرانی- آمریکایی پرسیده می‎شد او با اشاره به «اصل تفکیک قوا» در ایران از زیر بار مسئولیت زندانی‎ها شانه خالی می‎کرد و می‎گفت قوه قضائیه جمهوری اسلامی مستقل است و دولت نمی‎تواند در مسائل مربوط به آن دخالت کند. با افزایش فشارهای آمریکا با چراغ سبز از سوی رهبر نظام و قوه قضائیه، محمدجواد ظریف در جریان سفر به نیویورک گفت، «من آماده این کار هستم و اختیار کافی برای انجام آن را دارم» اما آمریکا هیچ پاسخی به این درخواست جمهوری اسلامی نداد. خود محمدجواد ظریف خود گفت که این پیشنهاد را شش ماه پیش مطرح کرده و جوابی نشنیده است!

برای کاستن از شکست و سرخوردگی ناشی از عدم استقبال آمریکا از طرح تبادل زندانی‎ها، غلامحسین اسماعیلی سخنگوی قوه قضائیه، ۱۷ اردیبهشت، در یک نشست خبری گفت، «در ارتباط با تبادل زندانیان در دوره جدید قوه قضائیه مذاکره‎ای انجام نشده است. عزیزان در موضوعاتی که به قوه قضائیه برمی‎گردد اظهار نظر نکرده و یا بعد از هماهنگی با مسئولان قوه قضائیه اظهار نظر کنند.»

مذاکره بر سر آب و هوا و محیط زیست؟!

علی خامنه‎ای، ۲۴ اردیبهشت، در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام تاکید کرد، «جنگ نمی‌شود، مذاکره با آمریکا سمّ است و هیچ آدم با شعوری با این شرایط مذاکره نمی‎کند و گزینه قطعی ملت مقاومت است.» البته آنچه باید به آن اشاره کرد، راه‎های غیرمستقیم مذاکره با آمریکایی‎ها از دید رهبر جمهوری اسلامی است. خامنه‌ای با انتقاد از اینکه آمریکا به دنبال مذاکره و در واقع معامله بر سر نقاط قوت جمهوری اسلامی از جمله بُرد موشک‎هاست گفت آنها هیچ وقت نمی‎آیند راجع به آب و هوا و منابع طبیعی یا محیط زیست مذاکره کنند!

 

یکی دیگر از راهکارهایی که اخیراً از درون نظام برای خروج از بحران مطرح شده مذاکره برای زمان خریدن است.

امیر محبیان استاد دانشگاه و فعال سیاسی در مصاحبه‎ای که، ۲۳ اردیبهشت، خبرآنلاین از او منتشر کرد، روایت می‎کند که در مراسم افطار روحانی با فعالین سیاسی برخی اصلاح‎طلب‎ها پیشنهاد مذاکره با آمریکا را مطرح کردند و گفته‎اند «شاید بتوان باب مذاکره را به‌ نحوی باز کرد و آن را به‌صورت مطلق نفی نکرد.»

او توضیح داده، «برخی از افراد این پیشنهاد را نه از موضع کوتاه‌ آمدن بلکه از نگاه اینکه زمان بخریم مطرح می‌کردند که طبیعتاَ رئیس‌جمهور هم پاسخ محکمی در این زمینه دادند… ظاهراً نظرشان [پیشنهاددهندگان مذاکره] بر این است که قبول مذاکره و طرح آن با یک‌ سری شروط، می‌تواند کاهنده فشارها باشد.»

با وجود این تکاپوهای آشکار از سوی رهبر نظام گرفته تا مقامات رسمی و نمایندگان مجلس و فعالین سیاسی برای گشودن منفذ مذاکره با آمریکا سیدکمال خرازی وزیر خارجه اسبق و رئیس شورای راهبردی روابط خارجی در سخنانی عجیب ادعا کرده، «در ایران هیچکس حاضر به گفتگو با ترامپ نیست»! او در جریان سفر به پاریس با «فرانس ۲۴» مصاحبه کرده و گفته «به آمریکا اعتمادی نیست و با دولتی که رسما اعلام می‌کند که هدفش تغییر نظام ایران است، چگونه می‌توان مذاکره کرد؟»

در این میان عراق، عمان و ژاپن کشورهایی هستند که برای میانجیگری بین تهران و واشنگتن اعلام آمادگی کرده‌اند و سوئیس هم به عنوان محافظ منافع آمریکا در ایران به دنبال ایفای نقش فعال در این ماجراست. از سوی دیگر دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا نیز اعلام کرده خط تلفنی مستقیم در اختیار سوئیسی‎ها گذاشته شده تا مقام‎های تهران در صورت تغییر تصمیم خود درباره مذاکره، از آن طریق بطور مستقیم با آمریکا تماس بگیرند.

اما در پس این کش و قوس‎ها جریان دیگری نیز در روابط تهران و واشنگتن تاثیرگذار است.

ردّ پای مرموز جان کری

دونالد ترامپ و مایک پمپئو می‎گویند جان کری وزیر خارجه دولت باراک اوباما در جریان روابط تهران و واشنگتن مداخله می‎کند.

 

دیدار محمدجواد ظریف و حسین فریدون پای ثابت تیم مذاکره کننده هسته‎ای جمهوری اسلامی با تیم اوباما و جان کری

پمپئو در مصاحبه با برنامه رادیویی گای بنسون از فاکس‌نیوز بدون اینکه نامی از جان کری ببرد، در پاسخ به پرسشی در مورد گفتگوی احتمالی جان کری وزیر خارجه قبلی آمریکا با رژیم ایران گفته «چنین امری در تاریخ بی‌سابقه است.»

او افزود: «… زمان آن فرا رسیده که کار دولت قبلی را دیگر رها کنید. من درک می‌کنم که دیدگاه‌های متفاوتی دارند و این حق‌ آنهاست، ولی رساندن این پیام به مقامات ارشد دیگر کشورها که به شکلی منتظر باشید تا این دولت زمانش تمام شود، هم بی‌سابقه و هم بی‌فایده است.»

وزیر خارجه آمریکا گفت: «آنها اگر به دنبال سیاستی هستند، باید برای آن سیاست‌ها پای صندوق‌های رای و در جریان انتخابات تلاش کنند.»

پیش از این هم  ترامپ گفته بود، جان کری به آنها [رژیم ایران] می‌گوید به ما زنگ نزنند!

دقیقاً یک سال پیش در چنین روزهایی (۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۷) خبرهایی مبنی بر ملاقات محرمانه کمال خرازی و جان کری در رستوران «L’Avenue» پاریس منتشر شد.

مجموعه‌ی شواهد نشان می‌دهد زمامداران جمهوری اسلامی تشنه‎ی مذاکره با آمریکا هستند و برای این مذاکره به هر دری می‌زنند؛ اما نه از کانال عادی و علنی و شفاف و حقوقی! بلکه در خلوت و پنهان و به دور از چشم مردم و افکار عمومی. آنها می‌خواهند از یکسو زیر پرچم آمریکاستیزی هواداران ساده‌اندیش خود را با نمایش اقتدار و اعتبار مصنوعی در داخل و منطقه حفظ کنند و از سوی دیگر به کاسبی و زد و بند‌های مخفیانه‌ی خود در فضایی غیرشفاف و غیرپاسخگو ادامه دهند.

 

از آخرین تلاش‎های محمدجواد ظریف برای بازکردن مسیری جهت مذاکره مخفی و غیرعلنی با آمریکا تفکیک کردن ترامپ از اطرافیان و متحدانش یعنی بولتون، پمپئو و بنیامین نتانیاهو است. وزیر خارجه جمهوری اسلامی اسم آنها را تیم «ب» گذاشته و وابستگان رژیم هم از جمله در شبکه‌های اجتماعی وی را به این سیاست غیرجدی و ناکام تشویق می‌کنند. سیاستی که احتمال می‌رود ایده‌اش را دموکرات‌های آمریکا و امثال جان کری به محمدجواد ظریف داده باشند. تبلیغ وجود اختلاف بر سر سیاست‌های مربوط به ایران در دولت ترامپ، خطی است که این روزها بطور مشترک و پیگیرانه از سوی رسانه‎های نزدیک به دموکرات‎ها که ترامپ به آنها «فیک نیوز» می‎گوید دنبال می‎شود و تحت تاثیر آن بخشی از رسانه‎های فارسی‌زبان خارج کشور که پاتوق روزنامه‎نگاران و فعالان سیاسی نزدیک به جریان اصلاح‎طلب و دولت حسن روحانی است نیز از آن تبعیت می‌کنند./کیهان لندن