آخرین خبرها
خانه >> ایران >> سهم «دخالت بشری» در سیل اخیر ایران در‌گفت‌وگو با استاد زمین‌شناس

سهم «دخالت بشری» در سیل اخیر ایران در‌گفت‌وگو با استاد زمین‌شناس

 

باراش باران در ۲۵ استان ایران همچنان ادامه دارد و و وقوع سیل طی روزهای اخیر در شهرهای مختلف تلفات جانی، و خسارات مالی بسیاری برجای گذاشته است.

بر اساس گزارش‌‌ها طی دو روز گذشته تا کنون دست کم ۲۳ نفر در استان‌های فارس، کرمانشاه، لرستان، کهگیلویه و بویر‌احمد و خوزستان جان خود را در اثر سیلاب‌ها از دست داده‌اند. سیل روز دوشنبه، پنجم فروردین در استان فارس ۱۸ کشته و ۱۱۹ زخمی برجای گذاشت و همچنین ۲۰۰ خودرو را در دروازه قرآن شیراز با خود برد.

رئیس کل دادگستری استان فارس شامگاه دوشنبه عامل به راه افتادن سیلاب در دروازه قرآن و کوه های اطراف را لایروبی نشدن رودخانه منتهی به دروازه قرآن خواند و تاکید کرد که باز نبودن مجرای آب موجب ایجاد این سیلاب در کوه‌های اطراف شده است.

علی القاصی رخی متولیان شهرداری شیراز را به کم‌کاری متهم کرده و افزود: «علیرغم اینکه سازمان هواشناسی از یک هفته قبل هشدار‌های لازم در خصوص بارش شدید باران را اعلام کرده بود، اما متولیان امر در شهرداری پیش بینی و اقدامات پیشگیرانه لازم در خصوص لایروبی رودخانه مجاور دروازه قرآن و مهار سیلاب ناشی از بارندگی را مد نظر قرار نداده اند.»

در این میان این سوال مطرح می‌شود که نقش دخالت بشر در شدت وقوع حوادث طبیعی به چه میزان است و تا چه حد می‌توان با اجتناب از ایجاد تغییراتو یا اقدامات پیشگیرانه از تبعات این حوادث کاست. یورونیوز در همین ارتباط با مهدی معتق، زمین شناس و استاد مرکز علوم تحقیقات زمین دانشگاه لایبنیتز هانوفر آلمان گفت‌وگو کرده است.

این استاد ایران زمین‌شناسی دانشگاه لایبنیتز می‌گوید که طیفی از انواع دخالت‌های بشری در تبعات سیل اخیر در ایران قابل مشاهده است اما برای مشخص شدن سهم هر یک از این دخالت‌ها باید یک کار علمی و مطالعاتی مورد پژوهش قرار گیرد.

به باور او «جنگل‌زدایی، سدسازی، ساخت و ساز در حریم رودخانه و جاده کشی» از جمله دخالت‌های بشری به شمار می‌آید.

این استاد دانشگاه می‌گوید: «امروزه با توجه به گستردگی شهرنشینی و توسعه زیر ساخت مختلف صنعتی، توریستی، اقتصادی و تجاری در جوامع بشری در مباحث مربوط به خطرپذیری و ریسک بلایای طبیعی دیگر تنها صحبت از بروز یک حادثه نیست بلکه زنجیره حوادث و رویدادها می‌تواند دست به دست هم داده و آثار تخریبی ناشی از یک تک حادثه را تشدید کند.»

او برای نمونه به وقوع زلزله اشاره کرده و می‌گوید: «زلزله‌خیزی یک منطقه یک خطر است اما اگرجایی رانش زمین هم باشد وهمانجا دست به توسعه توریستی و اقتصادی زده باشیم بدون شک خطر ناشی از زلزله در جایی که مستعد رانش زمین نیز بوده میزان تخریب احتمالی ناشی از وقوع آن زلزله را تشدید می‌کند.»

این زمین‌شناس در مورد سیل هم می‌گوید: «دخالت بشری از جمله جنگل‌زدایی به خاطر سدسازی بی رویه و ساخت و ساز غیرمجاز در حریم رودخانه و جاده کشی در بستر رودخانه می‌تواند آثار تخریبی ناشی از سیل را بیشتر کند اما اینکه سهم هرکدام از این موارد چقدر است نیازمند مطالعه بیشتر است.»

 

به گفته او «آنچه می‌بینیم اینگونه به نظر می‌رسد که مجموعه دخالت‌های بشری تاب‌آوری مناطق مختلف جغرافیایی را نسبت به تنش‌های آب و هوایی بسیار کم و شکننده کرده است . چنانچه اگر فرکانس بارش کم شود آثار خشکسالی آنقدر زیاد است که گویی ده سال خشکسالی بوده است. همین باران اخیر با روش درست آبخوان‌داری می‌توانست منشا خیر و برکت شود و نه تنها به معضل فرونشست زمین کمک کند که سطح رطوبت خاک را افزایش داده و در مقابله با گرد و غبار نیز موثر باشد اما نتیجه تنها به آثار تخریبی بارندگی‌های اخیر ختم می‌شود.»