<--! cws 1 --> <--! cws 2 --> دست و پا زدن‌های جمهوری اسلامی برای خروج از انزوای سیاسی و اقتصادی – Kanal Yek TV

دست و پا زدن‌های جمهوری اسلامی برای خروج از انزوای سیاسی و اقتصادی

در شرایطی که تمام دیدارهای دیپلماتیک به دنیای مجازی انتقال یافته‌اند، محمدجواد ظریف قرنطینه را رها کرده و برای ملاقات با بشار اسد سفری یک روزه به دمشق داشته است.

همزمان یکی از معاونان او نیز در کابل با برخی مقامات افغان دیدار می‌کند. گفته می‌شود هیأت دیگری هم راهی مسکو شده است. چرا جمهوری اسلامی در بحبوحه بحران ناشی از کُرونا خود را موظف دیده است نمایندگانی به کشورهای همجوار اعزام کند؟ کدام نگرانی‌ها مقامات جمهوری اسلامی را راهی این سفرها در دورانی کرده است که حتا جلسات مهمی چون مذاکرات بریتانیا با اتحادیه اروپا برای گفتگو در ارتباط با چگونگی تکمیل روند «برکسیت» نیز از راه دور و به صورت مجازی انجام می‌گیرند؟

جمهوری اسلامی «چاله سوریه»

بنا بر اطلاعاتی که کیهان لندن به دست آورده است، سفر عجولانه و سراسیمه محمدجواد ظریف به دمشق، و البته سفر هیأت دیگری به مسکو، به آینده‌ی حضور جمهوری اسلامی در سوریه مرتبط است. در ماه‌های گذشته نقش جمهوری اسلامی در سوریه اگر کاهش نیافته باشد، کاملا دگرگون شده است. امروز جمهوری اسلامی دیگر نقش برجسته‌ای که در سال‌های گذشته برای سرپا نگه داشتن رژیم بشار اسد داشت را ایفا نمی‌کند. روسیه توانسته است در سال‌های اخیر نقش خود را به عنوان بازیگر اصلی بحران سوریه تثبیت کند. ترکیه نیز نقش برجسته‌ای را در جبهه مخالفان به عهده گرفته است. البته در این کشور جنگ‌زده بازیگران دیگری چون ایالات متحده، برخی از کشورهای اروپایی و همچنین چند شیخ‌نشین حوزه جنوبی خلیج فارس هم در صحنه حضور دارند که نمی‌توان نقش آنها را نادیده گرفت.

برای تمام این کشورها، حتا روسیه و ترکیه که گفتگوهای صلح موسوم به آستانه را همراه با جمهوری اسلامی به پیش می‌برند، نظام حاکم بر تهران نه بخشی از راه حل، بلکه مشکلی در روند جستجوی راه حلی برای خروج از این بحران است. رژیم بشار اسد که تا چندی پیش تهران را تنها متحد خود می‌دانست، روز به روز وابستگی سیاسی خود به مسکو را افزایش می‌دهد. روسیه و ترکیه هفته‌هاست که در گفتگو با رژیم بشار اسد و گروه‌های مخالف نظام حاکم در دمشق سرگرم نگارش پیش‌نویس قانون اساسی آینده هستند.

بحران در «جبهه مقاومت»

اگر سازمان ملل متحد بر نگارش پیش‌نویس قانون اساسی آینده سوریه نظارت دارد، جمهوری اسلامی نه تنها نقشی ندارد بلکه هیچکدام ار پیشنهادهایش نیز مورد قبول قرار نگرفته‌اند. از جمله این پیشنهادها  می‌توان اشاره به اعلام «اسلام» به عنوان مذهب رسمی کشور اشاره کرد. از جانب دیگر مقامات سوری تلاش دارند حساب خود را از جبهه به اصطلاح مقاومتی که قاسم سلیمانی مبتکر آن بود، جدا سازند. این «جبهه مقاومت» نه مورد قبول روسیه و نه ترکیه است. در دو سال گذشته مسکو بارها اعلام کرده که حاضر نیست به هیچ قیمتی با اسرائیل درگیر شود. درگیری‌ای که سوریه نیز در گذشته و امروز، در عمل نشان داده است که از آن حذر می‌کند. اسرائیل با بیش از ۴۰۰ حمله هوایی به مواضع نظامیان جمهوری اسلامی و شبه‌نظامیان تحت حمایت نیروی قدس بازوی خارجی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بدون شک موقعیت نظامی جمهوری اسلامی را توانسته است تضعیف کند.

جمهوری اسلامی تلاش دارد با وجود تنگنای اقتصادی ناشی از تحریم‌های آمریکا، با گسترش کمک‌های مالی به رژیم بشار اسد، موقعیت خود را تا حدی بهبود بخشد. امروز سوریه وابستگی کامل به نفت جمهوری اسلامی دارد. این کشور که تا قبل از آغاز جنگ کنونی روزانه ۳۹۰ هزار بشکه در روز تولید می‌کرد و قادر بود ۱۵۰ هزار بشکه از آن را نیز صادر کند، به دلیل تحریم‌های بین‌المللی نمی‌تواند از هیچ کشور دیگری غیر از جمهوری اسلامی منابع سوختی خود را تامین کند. مدت‌هاست که جمهوری اسلامی شاهد کاهش صادرات نفتی خود از بیش از دو میلیون  بشکه در روز بوده و به سختی می‌تواند روزانه زیر ۴۰۰هزار بشکه نفت در بازارهای جهانی به فروش برساند. در چنین شرایطی جمهوری اسلامی که تا قبل از تحریم‌ها حدود ۳۵ هزار بشکه به سوریه می‌فرستاد، صادرات خود را به حدود ۶۰ هزار بشکه در روز افزایش داده است. البته بعید به نظر می‌رسد که پولی بابت فروش نفت از دولت دمشق دریافت کند. این نفت رایگان البته جدا از ۱۲ میلیارد دلاری است که جنگ سوریه تا کنون برای ایران هزینه داشته است.

نفت رایگان برای سوریه

جمهوری اسلامی از یکسو نفت خود را رایگان در اختیار رژیم بشار اسد قرار می‌دهد، و از سوی خواهان دریافت وام ۵میلیارد دلاری از صندوق جهانی پول برای مقابله با بحران کُرونا است. البته این درخواست که با مخالفت آمریکا روبرو شده، تا کنون نتوانسته نظر موافق این نهاد مالی بین‌المللی را جلب کند. به گفته عبدالناصر همتی مدیرکل بانک مرکزی، جمهوری اسلامی در موقعیت کنونی و با توجه به تحریم‌های گسترده، با کسری بودجه‌ای برابر با ده میلیارد دلار مواجه است. در پیامد مخالفت صندوق جهانی پول با اعطای وام پنج میلیارد دلاری، مدیرکل بانک مرکزی در روزهای گذشته خواست که حداقل بخشی از آن را نه به صورت نقد بلکه به شکل بودجه در اختیار «اینستکس» (ساز و کار مالی اتحادیه اروپا) قرار دهند تا بتوان از این طریق اقلامی که از تحریم‌ها معاف هستند چون دارو، غذا و تجهیزات پزشکی از کشورهای اروپایی خریداری کرد.

مذاکره آری یا نه؟

نباید فراموش کرد که چندی پیش عبدالناصر همتی همزمان با انجام اولین تراکنش مالی اینستکس گفته بود «ما برای امور ضروری وابسته به تصمیمات و اقدامات دیگران نیستیم!» البته بلافاصله پس از درخواست جمهوری اسلامی از صندوق جهانی پول برای دریافت وامی که تراکنش‌های مالی از طریق «اینستکس» را میسر سازد، آلمان که یکی از سه کشور مؤسس این ساز و کار مالی است، اعلام کرد «ما بر هر تراکنشی با دقت و وسواس نظارت خواهیم کرد تا جلوی سوء استفاده از آن به ویژه برای حمایت مالی از گروه‌های تروریستی و پولشویی گرفته شود.» قرار داشتن ایران در فهرست سیاه گروه ویژه اقدام مالی (FATF) یکی از دلایلی است که صندوق جهانی پول برای عدم اعطای وام به جمهوری اسلامی عنوان کرده است.

 

در این میان، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا یکشنبه گذشته بار دیگر اعلام کرد که تحریم‌ها تأثیرگذار بوده‌اند و جمهوری اسلامی به دنبال مذاکره و دستیابی به یک توافق با ایالات متحده است. البته جمهوری اسلامی منکر هرگونه تلاش برای بازکردن راه مذاکره با آمریکا تا زمانی که تحریم‌ها برداشته نشوند است. علی ربیعی سخنگوی دولت حسن روحانی در واکنش به این اظهارات دونالد ترامپ گفت «برای ما مهم نیست چه کسی در کاخ سفید نشسته است، اگر رئیس جمهوری دمکراتی هم روی کار بیاید تا زمانی که تحریم‌ها برداشته نشوند و آمریکا دست از ترور و جنایت برندارد، مذاکره‌ای آغاز نخواهد شد.» عباس موسوی سخنگوی وزارت خارجه نیز صحبت‌های دوتالد ترامپ را «توهم» خواند.