خانه >> ایران >> خودزنی‌‌های جمهوری اسلامی در منطقه؛ پایانِ نمایش «تندرو- میانه‏‎رو»

خودزنی‌‌های جمهوری اسلامی در منطقه؛ پایانِ نمایش «تندرو- میانه‏‎رو»

محمدجواد ظریف وزیر خارجه جمهوری اسلامی، شنبه‌شب چهارم خرداد، به بغداد سفر کرد تا با مقامات بلندپایه‌ی عراق در مورد تحریم‎های جمهوری اسلامی مذاکره کند.

او در هفته‎های اخیر به روسیه، ترکمنستان، هند، ژاپن، چین و پاکستان نیز سفر کرده تا دست‎کم روزنه‎هایی را برای دور زدن تحریم‎ها و کاستن از فشارهای سنگین اقتصادی آمریکا پیدا کند. همزمان عباس عراقچی معاون محمدجواد ظریف نیز به عمان، کویت و قطر سفر می‎کند. دیپلمات‎های رژیم تهران به دنبال بیراهه‎هایی هستند تا با انحراف از راه اصلی، شاید شانسی برای مذاکره‌ی پنهان با آمریکایی‎ها پیدا کنند.

محمد حلبوسی رئیس پارلمان عراق پس از ورود محمدجواد ظریف به بغداد در یک مصاحبه تلویزیونی بار دیگر آمادگی این کشور برای میانجیگیری بین جمهوری اسلامی و آمریکا را تکرار کرد. او تاکید کرده «اگر طرفین درگیر در تنش جاری از عراق بخواهند، این کشور آمادگی دارد برای کاستن از تنش میانجیگری کند.»

عراق از تحریم‎های آمریکا علیه رژیم ایران تبعیت می‎کند. برخی تحلیلگران معتقدند این کشور ظرفیت لازم برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن را ندارد اما اصرار مقامات ارشد عراق در این مقطع زمانی برای ایفای نقش میانجی به عنوان تلاش جهت کاستن از احتمال درگیری میان شبه‌نظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی و نظامیان آمریکایی در خاک عراق اهمیت دارد. در واقع عراقی‎ها با آگاهی از وضعیت بی‎ثباتی که در کشورشان حاکم است به دنبال کاستن از تهدیدات علیه منافع ملّی خود هستند و با پافشاری روی آمادگی برای میانجیگری این پیام را به رژیم ایران می‌دهند که راهی جز تبعیت از تحریم‎های آمریکا ندارند و نظر رهبران عراق در جدال میان آمریکا و رژیم ایران بی‎طرفی است.

عراقی‎ها از کشیده شدن جدال ایران و آمریکا به خاک این کشور نگران‎ هستند؛ جریان مقتدی صدر اخیراً در بغداد و کربلا تظاهرات ضد جنگ به راه انداخت
ژاپن که از جمله مشتریان نفت ایران است و اکنون از تحریم‎ها تبعیت می‎کند از جمله کشورهایی است که در هفته‎های گذشته برای میانجیگری بین تهران و واشنگتن اعلام آمادگی کرده و حتی زمزمه‎هایی به گوش می‎رسد که شینزو آبه نخست وزیر این کشور قصد سفر به ایران را دارد. اما توکیو نیز برای ایفای نقش میانجی با مانع روبروست.

محسن روحی‌صفت معاون پیشین آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه در مورد سفر احتمالی شینزو آبه به ایلنا می‎گوید، «باید بدانیم که این سفر بسیار مهم است اما آقای آبه و دولت ژاپن برای انجام این سفر پیش‌شرطی را مطرح کرده‌اند و آن مشورت با دولت ایالات متحده است. البته برداشت ما از این واژه مشورت هم بسیار مهم است که شاید برخی تندروها این مشورت را به منزله کسب اجازه تعریف کنند.»

او می‎افزاید، «روابط ژاپن و آمریکا از اهمیت بسیار خاصی برخوردار است چرا که مسئله دفاعی ژاپن به عهده واشنگتن است. بنابراین ژاپن بدون مشورت با آمریکا در خصوص سفر به ایران تصمیم نخواهد گرفت. این یک واقعیت است و ما هم باید بپذیریم که بزرگترین شریک تجاری ژاپن در دنیا آمریکا است.»

وی در پاسخ به این پرسش که «آیا ژاپن نیز اراده‌ای برای ایفای نقش میانجی دارد یا خیر؟» گفته «این اراده قطعاً وجود دارد»، «اما باید درک کنیم که آنها هم منافع ملی خود را در نظر می‌گیرند.» وی همچنین تاکید کرده «… ما باید آمار بگیریم و ببینیم برای مثال میزان تبادلات تجاری ژاپن با ما بیشتر است یا با ایالات متحده؛ در همین زمینه نیز باید درک کنیم که آنها هم منافع ملی خود را در نظر می‌گیرند.»

جمهوری اسلامی در تله‎ی دولت دونالد ترامپ و آنچه فشار حداکثری خوانده می‌‏شود سخت گرفتار شده است. نظام در حالی به سوی اوج بحران رانده شده که شبه‌نظامیان وابسته‌اش در منطقه آخرین پشتوانه‎ی آن در سیاست خارجی هستند. مکمل این پشتوانه‌ی تخریبی که اتفاقا موقعیت جمهوری اسلامی را بیشتر خراب و تضعیف می‌کند، عملیات‎ ایذایی «بزن و دررو» و رجزخوانی‎های تبلیغاتی و روانی است.

گرچه شاید خرابکاری در امارات و راکت‎پرانی به عراق، عربستان و اسرائیل در کوتاه‌مدت به عنوان یک ابزار بتواند در مقابل دشمنان رژیم بازدارندگی داشته باشد و منشاء نگرانی و حتی احتیاط آنها برای ادامه‎ی کارزار فشار حداکثری شود اما همزمان به شدت به منافع دیگر خود رژیم ضربه می‎زند. مهمترین ضربه‎ای که نظام در این تاکتیک می‎خورد کاهش شانس مذاکرات سیاسی است! رفتار رژیم در منطقه از ماجراجویی‎ گذشته و وارد مرحله خرابکاری شده است. این رفتارها که به نوعی واکنش در مقابل فشارهای حداکثری آمریکاست به نگرانی‎های بین‎المللی از واکنش‌‌های خطرناک رژیم ایران دامن زده و احتمال موفقیت‎ کشورهایی را که به دنبال میانجیگری بین تهران و واشنگتن هستند کاهش می‌دهد.

شنبه چهارم خرداد، مرتضی قربانی مشاور فرمانده سپاه پاسداران در سخنانی مضحک مدعی شد جمهوری اسلامی «دو سلاح جدید» و «به کلی سّری» در اختیار دارد که می‌تواند در صورت «حماقت ناوهای آمریکا در منطقه» آنها را به قعر دریا بفرستد!

این اظهار نظر پس از آن بود که ارتش و نهادهای دفاعی و امنیتی آمریکا جمهوری اسلامی را مسئول مستقیم حمله به نفتکش‎ها در بندر الفجیره امارات دانستند.

جان بولتون مشاور امنیت ملی کاخ سفید که به ژاپن رفته، چهارم خرداد، گفت که اطلاعات در مورد تهدید رژیم ایران عمیق و جدی است. همانطور که سفر مایک پمپئو به مسکو و لندن، مواضع روسیه و انگلیس علیه رژیم ایران را تقویت کرد، محتمل است سفر بولتون به توکیو نیز چنین تاثیری در مواضع ژاپن داشته باشد.

در حالی که دیپلمات‎های جمهوری اسلامی به دنبال راهی برای خروج نظام از بحران می‎گردند، خرابکاری‎های رژیم در منطقه راه‎های دیپلماتیک را به روی تهران می‎بندد. این شرایط به نوعی پیش از امضای توافق اتمی نیز با شدت و حدّت کمتری برقرار بود. آن زمان نیز آشوب‎های منطقه به پای جریان‎های «تندرو» و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نوشته می‎شد و جریان «میانه‌‏رو» در عرصه بین‎المللی با حمایت‎های دولت باراک اوباما پای میز مذاکره می‎نشست. بخشی از مردم هم با «امید» منتظر بودند ببینند نتیجه‌ی کار چه می‌شود. اما حالا رژیم ایران در برابر یک جامعه‌ی ملتهب و ناراضی و بحران فراگیر اقتصادی و انزوای شدید بین‌المللی مجبور شده برای حفظ خود در مقابل همه‌ی تهدیدات یکپارچه شود. بر همین مبنا نیز پس از قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمان‎های تروریستی از سوی آمریکا، هر دو جناح رژیم و دولت به اصطلاح میانه‌‏رو حسن روحانی جانب سپاه را گرفته و «سبزپوش» شدند!

مجموعه‌ی این شرایط سبب شد که کارت‌ها و ابزارهای نظام که تا کنون با کمک دو جناح خود برای پیشبرد سیاست خارجی در دست داشت، سوخته و بی‎اثر شود./کیهان لندن