خانه >> ایران >> جمهوری اسلامی قورباغه‌ای در آب سرد آمریکا

جمهوری اسلامی قورباغه‌ای در آب سرد آمریکا

تحولات در بحران کنونی بین جمهوری اسلامی و ایالات متحده آمریکا و متحدانش در منطقه، به صورت روزانه درآمده است. بالاخره کاسه صبر آمریکا هم لبریز شد و یک پهپاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را که  به کشتی جنگی USS Boxer بیش از حد نزدیک شده بود، پس از چندین اخطار، با یک موشک زمین به هوا نابود کرد.

البته سخنگوی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و قبل از آنها مقامات غیرنظامی چون محمدجواد ظریف و عباس عراقچی و سخنگوی وزارت خارجه خبر نابودی یک پهپاد سپاه پاسداران را که ابتدا پنتاگون با یک بیانیه رسمی و سپس دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در دیداری با رسانه‌ها در کاخ سفید اعلام کرده بودند، تکذیب کردند.

واکنش نظامی آمریکا

جمهوری اسلامی حتی بسیاری از بیش از دویست حملات نظامی جنگنده‌های اسرائیل علیه پایگاه‌های خود در سوریه را نیز انکار می‌کند. این نظام تنها زمانی حمله‌ای به خود را تائید می‌کند که یا از قابلیت پاسخگویی به آن برخوردار باشد و یا بتواند از آن استفاده تبلیغاتی بکند وگرنه آن را نادیده می‌گیرد و یا انکار می‌کند. سرنگونی پهپاد جمهوری اسلامی که به فاصله‌ای کمتر از هزار متری ناو آمریکایی رسیده بود، کم و بیش یک ماه پس از سقوط یک پهپاد آمریکایی توسط یگان موشکی سپاه در ۳۰ خرداد انجام می‌گیرد که آمریکا هم آن را انکار نکرد و هم از تلافی‌جویی خودداری کرد.

آرایش جنگی در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان برای حفاظت از تردد کشتی‌های تجاری ادامه دارد و بنا بر اطلاعاتی که از کشورهای مختلف می‌رسد گسترش هم خواهد یافت. قایق‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کشتی اماراتی «ریاح» را مجبور به ورود به آب‌های مرزی ایران کرده و پس از سه روز بالاخره اعلام کردند که این شناور توقیف شده است.

در پیامد این اقدام جمهوری اسلامی، پنحشنبه گذشته ژنرال کنت مک‌کنزی، فرمانده «سنتکام»  که به ریاض سفره کرده بود، در پایتخت پادشاهی سعودی اعلام کرد نیروهای دریایی آمریکا در منطقه برای تضمین آزادی تردد کشتی‌های تجاری در خلیج فارس و تنگه هرمز «موضع تهاجمی» خواهند گرفت. به عبارت دیگر در آینده به هرگونه تلاش نیروی دریایی سپاه پاسداران برای به گروگان گرفتن نفتکش‌های دیگر کشورها واکنش نشان خواهند داد.

همزمان در واشنگتن، برایان هوک رئیس «گروه ویژه اقدام ایران» در وزارت خارجه آمریکا، پس از دیدار با شیخ خالدبن‌احمد آل‌خلیفه وزیر خارجه امیرنشین بحرین، اعلام کرد در پاییز همایشی در ادامه کنفرانسی که در ورشو پایتخت لهستان در بهمن گذشته برگزار شد، در منامه تشکیل خواهد شد. بنا بر آنچه برایان هوک اعلام کرد، از ۶۵ کشور برای حضور در این کنفرانس که موضوع آن «بررسی تهدید‌های ایران برای امنیت کشتیرانی در خلیج فارس» است، دعوت به عمل خواهد آمد.

حدود یک پنجم صادرات نفت جهان، ۹۰ درصد نفت مورد احتیاج چین و ۸۰ درصد نفتی که ژاپن وارد می‌کند، از تنگه هرمز عبور می‌کند. تضمین آزادی تردد کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها در آب‌های خلیج فارس و تنگه هرمز اهمیت بسیاری دارد و پیشنهاد تشکیل یک ائتلاف جهانی برای تامین امنیت این منطقه و تنگه باب‌المندب حائز اهمیت بسیار است. بریتانیا از هم‌اکنون اعلام کرده است که با تقویت حضور نیروی دریایی خود در این منطقه با آمریکا از نزدیک همکاری خواهد داشت. هلند نیز سرگرم بررسی اعزام یک ناوچه جنگی به خلیج فارس است.

خوشبینی دونالد ترامپ به آغاز مذاکرات

البته هدف اصلی دونالد ترامپ و دولت آمریکا وادار ساختن جمهوری اسلامی به نشستن بر سر میز مذاکره است. دونالد ترامپ در این زمینه بسیار خوشبین به نظر می‌آید و بر مذاکره بدون هیچگونه پیش‌شرطی تاکید دارد. پنجشنبه گذشته در نشستی که رئیس جمهور آمریکا با وزرای کابینه خود داشت، صحبت از «پیشرفت» در این زمینه کرد، اگرچه در مورد این «پیشرفت» هیچگونه توضیحی نداد. احتمالا «پیشرفتی» که رئیس جمهور آمریکا به آن اشاره می‌کند، اظهارات محمدجواد ظریف در جریان گفتگویی با یکی از رسانه‌های آمریکایی در جریان سفر اخیرش به نیویورک برای شرکت در نشستی در مقر سازمان ملل متحد است. محمدجواد ظریف در این گفتگوی تلویزیونی گفته بود جمهوری اسلامی آمادگی گفتگو در مورد برنامه‌های موشکی‌اش را دارد.

البته این اظهارات محمدجواد ظریف بلافاصله تکذیب شد! ابتدا دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد مدعی شد از صحبت‌های وزیر خارجه « بد برداست شده است». در این بیانیه تاکید شده که «موشک‌های ایران به هیچ وجه، با هیچکس و هیچ کشوری و در هیچ زمانی مذاکره شدنی نیستند». عباس موسوی سخنگوی وزارت خارجه در تهران نیز امکان هرگونه مذاکره در رابطه با برنامه‌های موشکی جمهوری اسلامی را رد کرد. مشخص نیست محمدجواد ظریف که از او با عنوان «وزیر خارجه آقا» نام می‌برند و گفته می‌شود مستقیم از بیت رهبری دستور می‌گیرد، چرا و چگونه چنین صحبت‌هایی را، اگر با توافق رهبر جمهوری اسلامی نبوده، در مقابل دوربین یک تلویزیون، آنهم آمریکایی و در خاک ایالات متحده، ابراز داشته است!

پلیس خوب و پلیس بد

البته محمدجواد ظریف تنها کسی نیست که با اینگونه اظهارات در را برای مذاکره نیمه‌باز می‌گذارد. حسن روحانی نیز اخیرا چندین بار گفته است «ما همیشه آماده‌ایم برای مذاکره، همیشه، همین جا، همین ساعت و همین لحظه»! تنها شرط حسن روحانی برداشته شدن تحریم‌هایی است که اقتصاد کشور را به سمت ورشکستگی کامل سوق می‌دهد. چنین به نظر می‌آید که در جمهوری اسلامی حسن روحانی و محمدجواد ظریف، که بدون موافقت علی خامنه‌ای حق گرفتن هیچگونه تصمیمی را ندارند، نقش «پلیس خوب» را در این روزها ایفا می‌کنند. نقش «پلیس بد» را خود علی خامنه‌ای عهده‌دار است که بر «ممنوع بودن هرگونه مذاکره با آمریکا» تاکید دارد.

جمهوری اسلامی اگرچه در موقعیت کنونی، مذاکره با آمریکا را آنهم در شرایطی که واشنگتن دوازده خواست اساسی مطرح کرده است، به نفع خود نمی‌داند، ولی همچنان نگران یک درگیری مستقیم است و به خوبی می‌داند که امکان پیروزی‌اش در یک جنگ رو در رو برابر با صفر است. البته در این ۴۰ سالی که از عمر جمهوری اسلامی می‌گذرد، سران نظام تنها در دقیقه ۹۰ سر میز مذاکره نشسته‌اند. آنها تنها زمانی که بقای خود در قدرت را در خطری جدی ببینند حاضرند تن به مذاکره بدهند و آنچه طرف مقابل دیکته می‌کند را بپذیرند. البته آمریکا اصرار دارد که طرف مذاکره باید شخص علی خامنه‌ای باشد زیرا حسن روحانی و محمدجواد ظریف کاره‌ای نیستند و اعتبار لازم را برای نشستن بر سر میز مذاکره ندارند.

مذاکرات غیررسمی تهران با واشنگتن

آمریکا در قبال جمهوری اسلامی سیاستی دوگانه در پیش گرفته است که می‌توان آن را به داستان قورباغه در آب سردی که در حال گرم شدن است تشبیه کرد با این تفاوت که آمریکا پتکی نیز در دست دارد که اگر قورباغه نخواست آهسته پخته شود و قصد فرار داشت، با آن بر سرش بکوبد . از سویی فشار و از سوی دیگر تاکید بر آمادگی برای مذاکره.

همزمان آمریکا حضور نظامی خود در منطقه را تقویت می‌کند؛ پانصد نظامی دیگر در روزهای آینده در پادشاهی سعودی مستقر خواهند شد و آمریکا در پی تشکیل یک ائتلاف نظامی در خلیج فارس است.  از سوی دیگر سیاست تحریم‌های حداکثری آمریکا ادامه دارد. پنجشنبه‌ی گذشته ۱۲ شخصیت حقیقی و حقوقی دیگر و ۴ عراقی در فهرست تحریم‌ها قرار گرفتند. همزمان با اعلام تحریم‌های جدید، این شایعه پخش شد که راند پل سناتور جمهوریخواه مخالف خروج آمریکا از برجام، توانسته موافقت دونالد ترامپ را برای گشودن کانال مذاکرات غیررسمی با جمهوری اسلامی و شخص محمدجواد ظریف به دست آورد اما به گزارش «تقاطع» دونالد ترامپ روز پنجشنبه ۱۸ ژوییه در پاسخ به خبرنگاری که در این زمینه از وی سوال کرد آن را تکذیب و نسبت به آن اظهار بی‌اطلاعی کرد.

اخبار دیگری که از اربیل در اقلیم کردستان عراق می‌رسند حکایت از دیدار گروهی از فرماندهان نیروی قدس، در یکی از هتل‌های این شهرو با وساطت دولت محلی، با نظامیان آمریکایی، دارند.

در این میان انتصاب فریدون وردی‌نژاد به عنوان معاون سیاسی دفتر ریاست جمهوری اقدامی است که می‌توان آن را در جهت آماده شدن حسن روحانی برای مذاکره تعبیر کرد. فریدون وردی‌نژاد از فرماندهان سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مذاکراتی که با نام «ایران گیت» شهرت یافت، نقش مذاکره کننده را در گفتگوها با رابرت مک‌فارلین و ژنرال الیور نورث، فرستادگان رونالد ریگان رئیس جمهور وقت آمریکا،  ایفا می‌کرد. فریدون وردی‌نژاد زمانی که معاونت اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در دوران فرماندهی محس رضائی عهده‌دار بود، رهبری تیم مذاکره کننده با آمریکا و اروپا برای آزادی شهروندان غربی که حزب‌الله در لبنان به گروگان گرفته بود را نیز عهده‌دار بود. انتصاب او در شرایط حساس کنونی به سمت معاون سیاسی دفتر ریاست جمهوری احتمالا بی‌‌ارتباط با مذاکرات پنهانی یا غیرعلنی با آمریکا نیست.
احمد رأفت/کیهان لندن