خانه >> ایران >> تشدید فشارهای اروپا به جمهوری اسلامی: «مهار موشکی» بجای مماشات یواشکی؟

تشدید فشارهای اروپا به جمهوری اسلامی: «مهار موشکی» بجای مماشات یواشکی؟

وزیر خارجه جمهوری اسلامی، سوم آوریل (۱۴ فروردین ۹۸) در توییتی از ضعف و بی‎عملی اروپا در مقابل آنچه «تروریسم اقتصادی ترامپ» نامیده، انتقاد کرده و آنها را متهم به «دلجویی از ترامپ» کرده است.

محمدجواد ظریف در این پیام نوشته «یک سال پس از اقدام غیرقانونی آمریکا در خروج از برجام، اروپا نمی‎تواند خواست و اراده سیاسی خود را در مقابله با تروریسم اقتصادی ترامپ حتی با ایجاد کانال واحد بانکی برای کمک بشردوستانه به کرسی بنشاند. در عوض، سه کشور اروپایی با فشار بر سازمان ملل متحد علیه توانمندی‎های دفاعی ما مشغول دلجویی از دونالد ترامپ هستند.»

در همین روز مصاحبه‎ای از ظریف با پایگاه اطلاع‎رسانی علی خامنه‎ایدرباره‎ی رفتار اروپایی‎ها در قبال جمهوری اسلامی منتشر شد.

وزیر خارجه جمهوری اسلامی در این مصاحبه گفت، «اروپایی‌ها از ابتدا به برجام به‌ عنوان یک دستاورد نگاه می‌کردند اما شاید آنها آمادگی نداشته باشند و قطعاً توان کافی نداشتند برای اینکه در مقابل تحریم‌های آمریکا ایستادگی بکنند…» او همچنین تاکید کرد «هیچگاه به اروپا امید نبستیم» و همچنین افزود «آنها را برای عمل تعهداتشان در قبال برجام تحت فشار قرار می‌دهیم.»

این گفتگو به نوشته‌ی این وبسایت در حاشیه‌ی دیدار خامنه‌ای با مسئولان و همچنین سفیران کشورهای اسلامی به مناسبت «بعثت پیامبر اسلام» انجام شده است. دیدار و گفتگویی که تجربه نشان داده است فقط خبرنگاران و فیلمبرداران صدا و سیمای جمهوری اسلامی موفق به انجام آن می‌شوند.

این مصاحبه پس از آن منتشر شده که سه کشور مهم اروپایی یعنی فرانسه، انگلیس و آلمان برنامه‎ی موشکی رژیم ایران را ناقض برجام خواندند و با استناد به قطعنامه ٢٢٣١ شورای امنیت سازمان ملل از این نهاد خواسته‌اند در گزارش ماه ژوئن خود بطور کامل مسئله موشکی ایران را بررسی کند.

یک سناریوی احتمالی

سه طرف اروپایی نه تنها هنوز کانال مالی اینستکس را اجرا نکرده‎اند بلکه بر اساس خود برجام از دبیرکل سازمان خواسته‌اند با برنامه موشکی ایران مقابله کند؛ این درست همان‎ روندی است که در ماه‎های گذشته دولت آمریکا پیگیر آن بوده. برخی کارشناسان معتقدند دیدگاه‎های اروپا و آمریکا در زمینه‎ی مهار موشکی رژیم و ماجراجویی‎های سپاه در منطقه به یکدیگر نزدیک شده اما نباید فراموش کرد لابی‌ رژیم در اروپا بسیار قدرتمند است. درواقع این احتمال وجود دارد که درخواست سه کشور اروپایی از سازمان ملل برای بررسی فعالیت‎های موشکی ایران یک سناریو باشد. در چنین شرایطی سازمان ملل کمیته‎ای را مامور رسیدگی به درخواست اروپایی‎ها می‎کند و اگر قرار باشد این کمیته همچنان فقط به گزارش‎های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی استناد کند، روشن است که وضعیت تغییری نخواهد کرد چرا که با وجود آشکار بودن فعالیت‎های موشکی رژیم ایران و تهدید همسایگان با این موشک‎ها، آژانس انرژی اتمی در تمام گزارش‎های خود ادعا کرده که ایران به تعهدات برجامی خود پایبند بوده در حالی که در سه ماهه آخر سال ۱۳۹۷ نه تنها دو موشک ماهواره‎بر پرتاب شد بلکه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از موشک‎های کروز «هویزه» و «دزفول» و شهرک موشکی خود نیز رونمایی کرد.

از طرفی هر بار که در ماه‎های گذشته اروپایی‎ها قدمی برای فشار به تهران برداشتند دست‌کم یکی از دولتمردان آمریکا از آنها تقدیر کرده است. چنانکه وقتی اروپایی‎ها برای راه افتادن کانال مالی اینستکس سه شرط برای تهران گذاشتند، وزارت خارجه آمریکا از آن استقبال کرد اما پس از درخواست اخیر انگلیس، فرانسه و آلمان از دبیرکل سازمان ملل برای بررسی فعالیت‎های موشکی ایران تا کنون واکنشی از کاخ سفید دیده نشده است. البته با توجه به شرایط عملا موجود، احتمال این سناریو کم است و نشانه‌های همسویی اجباری اروپایی‎ها با آمریکا، حتی اگر برخلاف میل رهبران اتحادیه اروپا باشد، روشن است. اما نباید فراموش کرد که  جمهوری اسلامی بر خلاف هارت و پورت‌های جنجالی، اگر لازم باشد، برای بقای خود بر سر بُرد موشک‎ها و برنامه‌ی موشکی نیز مذاکره خواهد کرد.

افزون بر این، گرچه ایالات متحده به اروپا فشار آورده تا موضع خود در قبال برنامه‎های موشکی ایران را جدی‎ و تهاجمی‎تر کند اما نباید فراموش کرد اروپایی‌ها به دنبال آن هستند که توازن خود در برابر آمریکا را در چارچوب توافق اتمی و همچنین منافع اقتصادی خود در ایران حفظ کنند.

یک موشک‌پرانی‌ در سایت سپاه در کویر مرکزی ایران

برجام موشکی

روز پنجشنبه ۱۵ فروردین، از جواد کریمی قدوسی عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی مصاحبه‌ای در وبسایت خبرگزاری مجلس، «خانه ملت»، منتشر شد. او در این مصاحبه ادعا کرده است که دولت روحانی و تیم ظریف «اکنون در حال مذاکرات موشکی با فرانسوی‌ها هستند.» از طرفی لابیگران‎ جمهوری اسلامی در اروپا نیز به دنبال آن هستند که اگر فرصت و شرایط مهیا باشد برسر بخشی از توان موشکی رژیم گفتگو صورت گیرد.

سیدجلال ساداتیان سفیر پیشین جمهوری اسلامی اخیراً در گفتگو با کیهان لندن تاکید کرد «جمهوری اسلامی اگر به قیمت بمباران اتمی ایران هم باشد دست از ساخت موشک برنخواهد داشت» اما وی در همین مصاحبه عنوان کرد «موشک‎های ایران برای اروپا تهدید نیست، موشک‎ها برای اسرائیل و عربستان و امارات تهدید است. اینهایی که پول و لابی دارند و تحریم می‌کنند.» ساداتیان همچنین به امکان «کوتاه آمدن» و «مذاکره» بر سر بُرد موشک‎ها در آینده نیز اشاره کرد. در واقع او از اروپایی‎ها می‎خواهد با موشک‎های ایران یواشکی مماشات کنند چون معتقد است تهدیدی برای آنها نیست و لولویی برای اسرائیل و عربستان و امارات است!

به این ترتیب، احتمال گفتگوی جمهوری اسلامی با اروپایی‎ها بر سر بخشی از توان موشکی، آنچه دلواپسان به آن «برجام موشکی» می‎گویند، چندان دور از ذهن نیست. محمدجواد ظریف نیز تاکید کرده که همچنان حول و حوش برجام به مذاکره با اروپایی‎ها ادامه خواهد داد. اما اینکه همزمان اروپایی‎ها پای شورای امنیت سازمان ملل را به میان کشیده‎اند می‌‌تواند این پیام را داشته باشد که مذاکرات نتیجه نداشته و در عمل مرحله‌ی «مهار موشکی» آغاز شده است. این سناریو بسیار محتمل‎ است چرا که اتفاقا اروپایی‌ها بیش از آمریکا در مذاکرات بی‌پایان و بی‌نتیجه با رژیم ایران تجربه دارند و چه بسا از یکسو بر اساس همین تجربه و از سوی دیگر به دلیل شرایط انفجاری داخل ایران و نزدیک شدن به تاریخ انقضای نظام جمهوری اسلامی، ترجیح بدهند دست از مماشات یواشکی کشیده‌ و یک بار قاطعانه در برابر تهدیدات حکومت ایران بایستند.

با اینهمه، مهار موشکی تنها یکی از شروط و اهرم‎های فشار اروپا بر جمهوری اسلامی است. خروج نظامی از سوریه و پایان دادن به تهدید علیه اسرائیل، دو شرط دیگر اروپایی‎ها برای راه‎اندازی کانال مالی اینستکس است. این دو شرط مستقیم و غیرمستقیم به یکدیگرند مرتبط‌اند چون نه تنها بخشی از حضور نظامی رژیم ایران در سوریه نیز مربوط به تهدید علیه اسرائیل است بلکه برای پایان دادن به جنگ سوریه و بر عهده گرفتن نقشی در بازسازی این کشور، پای حکومت ایران می‌بایست از آن کشور قطع شود. این موقعیت و همچنین فرصتی است که حتی بشار اسد هم حاضر نیست به خاطر جمهوری اسلامی و کمک‌های بی‌شائبه‌اش از آن صرف نظر کند.

همزمان، بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل که چند ماه است سرپرستی وزارت دفاع را نیز بر عهده دارد، پنجشنبه ۴ آوریل (۱۵ فروردین) به مسکو سفر کرده تا بر سر «حضور نظامی ایران در سوریه» با ولادیمیر پوتین گفتگو کند. به گزارش رویترز این سفر به درخواست نتانیاهو صورت گرفته است./کیهان لندن