خانه >> اقتصاد، دانش و محیط زیست >> استاد مرکز علوم تحقیقات زمین: جنگل زدایی و تغییر کاربری خطر رانش زمین را به شدت افزایش می‌دهد

استاد مرکز علوم تحقیقات زمین: جنگل زدایی و تغییر کاربری خطر رانش زمین را به شدت افزایش می‌دهد

 

این روزها اخباری از رانش زمین یا همان زمین لغزش از گوشه و کنار ایران به گوش می‌رسد، از شمال گرفته تا حوالی تهران.

زمین لغزش به ویژه به دنبال بارندگی‌ها و سیل اخیر در ایران بیش از گذشته دیده می‌شود. یورونیوز در همین زمینه با مهدی معتق، استاد مرکز علوم تحقیقات زمین و دانشگاه لایبنیتز هانوفر آلمان گفت‌وگو کرده است.

او بر این باور است که جنگل‌زدایی نه تنها در بروز سیل، که در بروز زمین لغزش و رانش زمین موثر خواهد بود. او در این گفت‌وگو به پژوهشی در قرقیزستان و مقاله علمی ارایه شده در نیوزیلند برای مدیریت زمین‌لغزش اشاره کرده است.

این استاد دانشگاه به یورونیوز گفت: «استحکام و سستی خاک فاکتورهای بسیار مهمی هستند که می‌توانند در بازدارندگی و تشدید فعالیت رانش زمین یا همان زمین‌لغزش به علت پدیده‌هایی مثل بارش نقش مهمی را ایفا کند. یکی از عواملی که در سستی خاک تاثیر مستقیم دارد همین بحث تغییر کاربری زمین است. وقتی ما زمین را تغییر کاربری می‌دهیم، جنگل‌زدایی می‌کنیم و زمین‌های شیب‌دار را مورد کشت قرار می‌دهیم این کارها موجب می‌شود تا نفوذپذیری آب باران در خاک افزایش یافته و در نتیجه خطر زمین‌لغزش بیشتر می‌شود.»

او در ادامه به مطالعاتی که در کشور قرقیزستان در همین زمینه انجام داده اشاره کرد و افزود: « در مطالعاتی که ما در کشور قرقیزستان داشتیم مشاهده کردیم که سال ۲۰۱۷ این کشور یک پیک بارش داشت و به دنبال بارش‌های زیاد در آن سال نرخ میزان زمین‌لغزش نسبت به سال‌های گذشته ده برابر بیشتر شد. در سال ۲۰۱۷ در قرقیزستان ۷ هزار زمین‌لغزش اتفاق افتاد. این در حالی بود که آمار زمین‌لغزش در این کشور در سال‌های دیگر عددی بین۱۰۰ تا ۵۰۰ زمین‌لغزش گزارش شده بود.»

این پژوهشگر درباره اینکه خطرات احتمالی بروز زمین‌لغزش در مناطق شمالی ایران به چه صورت است نیز به یورونیوز گفت: «در قسمت‌های شمال ایران نیز متاسفانه با کشت در زمین شیب‌دار، تغییر کاربری اراضی و جنگل زدایی سستی خاک در این مناطق افزایش یافته و فرسایش زمین رخ داده و می‌تواند خطر زمین‌لغزش را به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش دهد.»

 

 

معتق در ادامه تصویری که سازمان جنگل‌ها و مراتع تهیه کرده را نمایش داد و گفت: «بحث تغییر کاربری در شیب که باعث رانش زمین شده در این تصویر به وضوح قابل مشاهده است. این تصویر یکی از روستاهای استان گلستان را نشان می‌دهد.»

 

 

او همچنین تصویر دیگری را در اختیار یورونیوز قرار داد و در توضیح آن افزود: «این تصویر را به تازگی در یک مقاله پژوهشی دیدم که توسط رافائل اسپیکرمن و همکارانش در کنفرانس بین‌المللی اتحادیه ژئوفیزیک اروپا در آوریل ۲۰۱۹ ارایه شده بود. این تصویر در واقع نمونه‌ای از پایدار کردن شیب‌های لغزشی در کشور نیوزلند است. آنها به کمک اقدامات بیولوژیک و درختکاری تلاش کردند تا جلوی لغزش را بگیرند.»

سیل در ایران هنوز پایان نیافته و بارش‌ها در مناطق جنوبی و جنوب شرق کشور کماکان ادامه دارد. آنچه تا به اینجای کار از منظر کارشناسی مطرح شده این است که جنگل‌زدایی تهدید بزرگی برای مناطق مختلف کشور به شمار می‌رود.

 

در سال‌های گذشته مدام اخباری از جنگل‌زدایی و فرسایش خاک در گوشه‌وکنار ایران مخابره می‌شد. برخی کارشناسان حالا ابعاد جنگل‌زدایی‌های پیشین را در افزایش تبعات و آسیب‌های سیل اخیر ایران موثر می‌دانند.