خانه >> جهان >> رویارویی پایان‌ناپذیر بازیگردانان خاورمیانه در غیاب یک رهبری میانه‌روی سنی

رویارویی پایان‌ناپذیر بازیگردانان خاورمیانه در غیاب یک رهبری میانه‌روی سنی

خاورمیانه در حال حاضر یکی از تیره‌ترین دوران خود را سپری می‌کند.

بسیاری از وقایعی که امروز، در قرن بیست و یکم منطقه را ناآرام کرده نشات گرفته از دو واقعه بزرگ دانسته می‌شوند: یکی حمله آمریکا به عراق در سال ٢٠٠٣ که به سقوط دیکتاتوری صدام و تغییر حکومت عراق انجامید و دیگری پدیده بهار عربی که البته ورای خاورمیانه شمال آفریقا را هم متاثر کرد.

تبعات این دو زمین‌‌لرزه سیاسی شیطان اسلام افراطی را در منطقه پدیدار، عراق و سوریه را چندپاره و آتش اختلاف تاریخی شیعه-سنی را شعله‌ور کرد:

در دو سوی این نبرد، عربستان سعودی سنی و ایران شیعه در جنگ‌های نیابتی به رویارویی یکدیگر رفتند.

عنصر مرگبار در صحنه این وقایع، گرایش بیش از حد بازیگردانان اصلی منطقه به یکی از دو قطب کلاسیک قدرت جهان، روسیه و ایالات متحده است: گرایشی که در به اصطلاح عصر ترامپ-پوتین می‌تواند شرایط را ملتهب‌تر و خطرناک‌تر از هر زمان دیگری سازد.

ایران، عربستان، اسرائیل و کردهای خاورمیانه، چهار بازیگر اصلی صحنه امروز وقایع خاورمیانه هر کدام تلاش دارند، نفوذ و قدرت خود را در منطقه با نزدیک شدن به هر کدام از این دو قطب افزون کنند. در عین حال وجود داعش که هنوز قدرتی قابل توجه در منطقه دارد، هم تعیین‌کننده است.

در عربستان، بن سلمان، ولیعهد جوان و بلندپرواز این کشور تلاش دارد حوثی‌های تحت حمایت ایران را در یمن با ائتلاف نظامی عقب بزند تا یمن مانند سوریه و عراق شاهد حضور گسترده ایران نباشد.

در سوی دیگر ایران در پی تحقق بخشیدن به رویای هلال شیعی با حمایت مداوم از حزب‌الله لبنان و دیگر گروه‌های شیعه منطقه برای دستیابی به دریای مدیترانه از مسیر لبنان و سوریه تلاش می کند.

اتفاقی که قطعا اسرائیل به رهبری نتانیاهو آن را تحمل نخواهد کرد و تمام قوای خود را برای ناکام گذاشتن گسترش نفوذ تهران به کار خواهد بست.

پررنگ‌تر شدن روزافزون نقش کردها در منطقه که اوج آن در همه‌پرسی قریب‌الوقوع استقلال کردستان در عراق اتفاق خواهد افتاد، احتمالا تهران و البته آنکارا را بسیار ناراضی خواهد کرد و چیدمان قدرت در منطقه را تغییر خواهد داد.

ناروشن است که نتیجه رویارویی و تلاش‌های این چند قدرت منجر به دستیابی آن‌ها به اهداف موردنظرشان خواهد شد یا نه اما آن چه نکته کلیدی ماجراست، غیبت یک رهبری میانه‌روی فراگیر سنی است که مورد پذیرش سرزمین‌های سنی‌مذهب باشد.

عربستان سعودی به رغم تمام تمایلی که برای نفوذ و تسلط هر چه بیشتر خود در منطقه دارد، قادر به نشستن در چنین جایگاهی نیست: حمایت مداوم ریاض از تفکر اسلام وهابی که ایدئولوژی محبوب گروه‌های افراطی مانند داعش و القاعده است، مانند صخره‌ای عظیم مانع دستیابی عربستان به چنین جایگاهی در جهان اسلام خواهد بود و در غیبت چنین رهبری‌ای از یک سو میدان برای ایجاد خط تولیدی از گروه‌های افراطی مسلمان مهیاست و از سوی دیگر شبه‌نظامی‌گری شیعه پیش خواهد رفت: و این نبرد و ناآرامی تا آینده‌ای نامشخص ادامه خواهد یافت.